Marzec 68. Pożegnania i powroty. Warsztaty dokumentalne
Akty zbiorowego antysemityzmu inicjowane i organizowane w Polsce w marcu 1968 roku przez aparat komunistycznego państwa i późniejsza emigracja wielu tysięcy obywateli polskich pochodzenia żydowskiego stanowią do dziś jedno z najpoważniejszych obciążeń dla relacji polsko-żydowskich. W Polsce Ludowej, jak wiadomo, były tematem tabu. Od 1989 roku są przedmiotem systematycznych badań historyków próbujących uporządkować fakty i ustalić ich możliwie spójną, i obiektywną interpretację. To jednak nie wystarczy. Istnieje przecież ogromna sfera skumulowanych przez lata emocji, które domagają się dzisiaj ekspresji w innej formie, niż suche opracowania historyków.

Niniejszy projekt dotyczy właśnie tej bolesnej sfery prywatnej pamięci i emocji. Jego główną ideą jest wspólna praca grupy polskich i izraelskich studentów podczas kilku sesji warsztatowych, gdzie pod kierunkiem doświadczonych dokumentalistów mogliby znaleźć inspirację do odkrywania i późniejszego opracowywania materiałów archiwalnych, a także docierania do naocznych świadków ówczesnych wydarzeń. Przedmiotem poszukiwań uczestników warsztatów są m. in. amatorskie filmy i fotografie dokumentujące najbardziej dramatyczne momenty (np. rozstania na Dworcu Gdańskim w Warszawie), korespondencja pomiędzy parami przyjaciół, Polaków i Żydów, kontynuowana od 1968 do dziś, a także raporty polskiej służby bezpieczeństwa, która w ramach tzw. działań perlustracyjnych regularnie monitorowała korespondencję listowną pomiędzy Polską i Izraelem. Niezmiernie ważnym elementem pracy studentów jest także pozyskiwanie osobistych relacji osób, które bezpośrednio uczestniczyły w tamtych wydarzeniach.

Zgromadzone przez studentów materiały będą źródłowym budulcem dla ich autorskich prac w obrębie szeroko rozumianej sztuki faktu: od reportażu, opowiadania do dokumentu radiowego, fotograficznego czy zapisu video.

Cel projektu

Projekt obejmuje organizację cyklu warsztatów dziennikarsko-archiwalnych prowadzonych przez filmowców, pisarzy, historyków, a także dziennikarzy i fotografików z Polski i Izraela z udziałem studentów z obu krajów. Warsztaty będą odbywały się w Polsce i Izraelu we współpracy z uczelniami wyższymi w Warszawie, Krakowie, Jerozolimie i Tel Aviwie. Zrealizowane przez studentów prace, które zostaną zaprezentowane podczas Roku Polskiego w Izraelu mają przybliżyć opinii publicznej tę trudną problematykę, wnieść nowe informacje do dyskusji historycznej, ale przede wszystkim zaangażować uczestniczącą w ich powstawaniu młodzież w kwestię polsko-żydowskiego dialogu. Zgromadzone materiały stworzą archiwum projektu, które po jego zakończeniu zostanie przekazane w depozyt Ośrodkowi Karta w Warszawie.

Organizatorzy

Autorami projektu są Maciej Drygas i Mateusz Werner. Koordynatorem organizacji warsztatów w Izraelu jest Viola Wein, a ich producentem wykonawczym jest Artur Liebhart (Against Gravity).
Projekt organizowany przez Instytut Adama Mickiewicza w ramach Roku Polskiego w Izraelu 2008/2009.
Projekt finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.
www.poland-israel.org

Terminy

Okres przygotowawczy – sierpień-listopad 2006
Cykl 3 warsztatów – grudzień 2006 – grudzień 2007
Zakończenie prac nad projektami studenckimi – marzec 2008
Prezentacja prac studenckich – 29 maja do  21 czerwca 2008, Horace Richter Gallery, Tel Awiw
Utworzenie archiwum projektu w Ośrodku Karta (Warszawa) – lato 2008


Autorzy projektu

Maciej J. Drygas
Urodził się w 1956 roku w Łodzi. Ukończył Wydział Reżyserii WGiK w Moskwie. Reżyser filmów dokumentalnych i słuchowisk radiowych. Zaraz po studiach był asystentem Krzysztofa Zanussiego i Krzysztofa Kieślowskiego. W dokumencie debiutował przejmującym moralitetem, filmem „Usłyszcie mój krzyk” , który zdobył wiele festiwalowych nagród na całym świecie. Podobnie zresztą jak i jego drugi film „Stan nieważkości” , mówiący o „ludzkich”  kosztach podboju kosmosu. Obecnie jest kierownikiem pracowni dokumentu radiowego w Laboratorium Reportażu na Uniwersytecie Warszawskim.

Filmografia
1991 „Usłyszcie mój krzyk”
1994 „Stan nieważkości”  (Prix Italia '94; Grand Prix Festiwalu Mediów, Łódź 1994; I nagroda na Bałtyckim Festiwalu Filmów Dokumentalnych i Telewizyjnych „Balticum” na Bornholmie, 1995; Grand Prix na MFFTv w Monte Carlo, 1995; Prix Europa’95; I Nagroda na MFF w Strasbourgu, 1995; Grand Prix i Nagroda Dziennikarzy na MFF Dokumentalnych i Krótkometrażowych, Ismailia 1995)
2002 „Głos Nadziei”
2005 „Jeden dzień w PRL”  (Srebrny Smok – Krakowski Festiwal Filmowy: konkurs międzynarodowy, Kraków, 2006)

Mateusz Werner
Mateusz Werner – doktor nauk humanistycznych, absolwent polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego i Szkoły Nauk Społecznych przy Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk. Junior Fellow wiedeńskiego Instytutu Nauk o Człowieku. Krytyk filmowy i literacki. Współtworzył programy filmowe w telewizji publicznej: „Seans filmowy” (2 Program TVP) i „Pół serio” (1 Program TVP). Przez kilka lat kierował Galerią Sztuki Filmowej w warszawskiej Zachęcie. Współtworzył i kierował Działem Filmowym w Instytucie Adama Mickiewicza, gdzie pracuje do dziś jako kurator programu filmowego. Współpracuje z pismami filmowymi: „Film”, „Kino” .